آرتروز زانو یکی از شایعترین علل زانو درد، خشکی مفصل و محدودیت حرکتی است که بیشتر با افزایش سن، اضافه وزن یا آسیبهای قبلی زانو دیده میشود.بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو با درمانهای غیرجراحی، ورزش درمانی، کاهش فشار روی مفصل و درمانهای کمتهاجمی میتوانند کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی را تجربه کنند.
علائم آرتروز زانو
درد زانو، خشکی مفصل، صدا دادن زانو، محدودیت حرکتی و درد هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها از علائم شایع آرتروز زانو هستند.
در برخی بیماران، درد زانو بهتدریج پیشرفت میکند و ممکن است با تورم یا احساس بیثباتی مفصل همراه باشد.
علائم آرتروز زانو در همه بیماران یکسان نیست. بعضی افراد بیشتر درد دارند و بعضی دیگر بیشتر از خشکی و محدودیت حرکتی شکایت میکنند.شایعترین علائم آرتروز زانو عبارتند از:
- درد هنگام راه رفتن یا بالا و پایین رفتن از پله
- خشکی زانو مخصوصاً بعد از استراحت صدا دادن زانو
- احساس ساییدگی مفصل
- تورم یا آب آوردن زانو
- کاهش دامنه حرکتی
- درد هنگام بلند شدن از حالت نشسته
- ضعف عضلات اطراف زانو
آیا آرتروز زانو فقط در سالمندان ایجاد میشود؟
خیر. اگرچه آرتروز زانو در سنین بالاتر شایعتر است، اما افراد جوانتر نیز ممکن است دچار ساییدگی و تخریب مفصل زانو شوند. اضافه وزن، آسیبهای ورزشی، پارگی منیسک، آسیب رباط صلیبی، فشارهای مکرر، ژنتیک و بعضی ناهنجاریهای حرکتی میتوانند باعث آرتروز زودرس زانو شوند.
علت ایجاد آرتروز زانو
افزایش سن، اضافه وزن، آسیبهای قدیمی زانو، پارگی منیسک، فشارهای مکرر و برخی تغییرات ساختاری مفصل میتوانند باعث فرسایش تدریجی غضروف زانو شوند.در بسیاری از موارد، ترکیبی از عوامل مکانیکی و فرسایشی در ایجاد آرتروز زانو نقش دارند.
چه عواملی باعث بدتر شدن آرتروز زانو میشوند؟
بعضی عوامل میتوانند روند تخریب مفصل زانو را سریعتر کنند، از جمله:
- اضافه وزن
- ضعف عضلات اطراف زانو
- فعالیتهای پرفشار
- آسیبهای قدیمی منیسک یا رباط
- بیتحرکی طولانی
- نشستن و برخاستن مکرر
- بالا و پایین رفتن زیاد از پله
- عدم درمان مناسب درد و التهاب
کنترل این عوامل میتواند به کاهش درد و کند شدن پیشرفت آرتروز کمک کند.
پارگی منیسک و آسیب رباط صلیبی میتوانند در درازمدت احتمال آرتروز زانو را افزایش دهند.
چه افرادی بیشتر در معرض آرتروز زانو هستند؟
آرتروز زانو فقط بیماری سالمندان نیست. اضافه وزن، آسیبهای ورزشی، پارگی منیسک، آسیب رباط صلیبی، سابقه جراحی زانو، فعالیتهای سنگین شغلی، ضعف عضلات اطراف زانو و برخی عوامل ژنتیکی میتوانند احتمال ابتلا به آرتروز زانو را افزایش دهند.بعضی بیماران سالها قبل دچار پارگی منیسک یا آسیب رباط صلیبی شدهاند و سالها بعد به تدریج علائم آرتروز زانو در آنها ظاهر میشود.
تفاوت آرتروز زانو با پارگی منیسک چیست؟
آرتروز زانو و پارگی منیسک هر دو میتوانند باعث درد زانو شوند اما علت و نوع علائم آنها متفاوت است. در آرتروز معمولاً درد تدریجی، خشکی مفصل و محدودیت حرکتی دیده میشود، در حالی که پارگی منیسک بیشتر میتواند با درد ناگهانی، قفل شدن زانو یا درد هنگام چرخش همراه باشد. البته گاهی این مشکلات همزمان وجود دارند و تشخیص دقیق نیاز به بررسی تخصصی دارد.
آیا هر پارگی مینیسک یا رباط صلیبی علت اصلی درد زانو است؟
بعضی از بیماران بعد از انجام ام آر آی متوجه میشوند که در گزارش آن، پارگی مینیسک یا آسیب رباط صلیبی ذکر شده است و تصور میکنند تمام درد زانوی آنها فقط به همین علت ایجاد شده است. در حالی که در افراد میانسال و سالمند، بهویژه زمانی که آرتروز زانو وجود دارد، ممکن است بخشی از درد و محدودیت حرکتی ناشی از خود آرتروز باشد و پارگیهای مینیسک یا تغییرات رباطی تنها بخشی از یافتههای تصویربرداری باشند.
به همین دلیل تصمیمگیری درمانی تنها بر اساس MRI انجام نمیشود و شرح حال، معاینه و عملکرد واقعی زانو اهمیت زیادی دارد.
برای آشنایی بیشتر میتوانید مقالات «پارگی مینیسک زانو» و «پارگی رباط صلیبی زانو (ACL)» را مطالعه کنید.
آیا هر درد پا از دیسک کمر و سیاتیک است؟
بسیاری از بیماران زمانی که دچار پارگی دیسک کمر، کمردرد ناشی از تنگی کانال نخاع و یا درگیری عصب سیاتیک هستند تصور میکنند هر درد پا نیز حتماً از ستون فقرات منشأ میگیرد. در حالی که این موضوع همیشه درست نیست و تشخیص دقیق نیازمند معاینه تخصصی است.گاهی بیمار همزمان دچار آرتروز زانو و مشکلات ستون فقرات کمری است. در این شرایط ممکن است بخشی از درد از زانو و بخشی از درد از کمر منشأ بگیرد. صرف مشاهده بیرونزدگی دیسک یا تنگی کانال نخاع در MRI به این معنا نیست که تمام علائم بیمار از کمر ناشی میشود.در بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو، درد دقیقاً در فضای مفصل زانو، قسمت داخلی زانو یا اطراف مفصل احساس میشود و هنگام معاینه نیز حساسیت و درد موضعی در خود مفصل دیده میشود. به همین دلیل تشخیص صحیح علت درد پا، زانو درد، سیاتیک و کمردرد تنها بر اساس MRI امکانپذیر نیست و نیاز به شرح حال و معاینه دقیق دارد.
بورسیت پس آنسرین علت پنهان درد قسمت داخلی زانو
همه دردهای قسمت داخلی زانو ناشی از آرتروز مفصل نیستند. یکی از علل شایع اما کمتر شناختهشده درد در بخش داخلی و تحتانی زانو، التهاب بورس پسآنسرین (Pes Anserine Bursitis) است.بعضی بیماران به دلیل آرتروز زانو تحت درمان قرار گرفتهاند و حتی درد داخل مفصل آنها تا حد زیادی کاهش پیدا کرده است، اما همچنان از درد در قسمت داخلی و پایین زانو شکایت دارند. هنگام معاینه مشخص میشود که محل اصلی درد در ناحیه اتصال تاندونهای همسترینگ و بورس پسآنسرین قرار دارد و نه در داخل مفصل زانو.این بیماران معمولاً هنگام لمس قسمت داخلی و پایین زانو حساسیت قابل توجهی دارند و درد آنها با راه رفتن طولانی، بالا رفتن از پله یا خوابیدن به پهلو تشدید میشود. تشخیص صحیح این مشکل اهمیت زیادی دارد زیرا درمان بورسیت پسآنسرین با درمان آرتروز زانو کاملاً یکسان نیست و ممکن است به برنامه درمانی اختصاصی نیاز داشته باشد.
آیا آرتروز زانو قابل درمان است؟
اگرچه فرسایش مفصل معمولاً بهطور کامل برگشتپذیر نیست، اما در بسیاری از بیماران میتوان درد، التهاب و محدودیت حرکتی را با درمان مناسب کنترل کرد.تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب میتواند به حفظ عملکرد مفصل و کاهش پیشرفت بیماری کمک کند.
روشهای درمان آرتروز زانو
درمان آرتروز زانو بسته به شدت علائم و وضعیت مفصل متفاوت است. ورزش درمانی، کاهش وزن، اصلاح فعالیتها، فیزیوتراپی و توانبخشی ، درمانهای کمتهاجمی از روشهای رایج کنترل علائم هستند.در برخی بیماران ممکن است از تزریقات تخصصی مفصل مثل پی آر پی ، ژل هیالورونیک اسید، اوزون، کورتیکواستیروئید برای کاهش درد ، درمان و بهبود عملکرد زانو استفاده شود. این روشها بدنبال ارزیابی و معاینه دقیق توسط پزشک متخصص انتخاب و اولویت بندی می شوند.
این مقاله توسط دکتر مصطفی عظیمی، متخصص درمان غیرجراحی ستون فقرات و زانو تهیه شده است. برای آشنایی بیشتر با سوابق علمی، حوزههای درمانی و خدمات تخصصی میتوانید صفحه درباره پزشک را مطالعه کنید.
آیا آرتروز زانو بدون جراحی درمان میشود؟
بسیاری از بیماران پس از شنیدن تشخیص آرتروز زانو تصور میکنند تنها راه درمان، جراحی یا تعویض مفصل است. در حالی که در بسیاری از موارد، مخصوصاً مراحل خفیف تا متوسط آرتروز، میتوان با درمانهای غیرجراحی مناسب درد را کاهش داد، عملکرد زانو را بهبود بخشید و روند پیشرفت بیماری را کندتر کرد.نوع درمان به شدت آسیب غضروف، میزان تغییرات مفصلی، سن بیمار، وزن، سطح فعالیت و معاینه تخصصی بستگی دارد. درمان زودهنگام میتواند در بسیاری از بیماران نیاز به جراحی را برای مدت طولانی به تعویق بیندازد.
درمان غیرجراحی آرتروز زانو
درمان غیرجراحی آرتروز زانو با هدف کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی و کمک به حفظ کیفیت زندگی انجام میشود.بسته به شرایط بیمار، ممکن است از درمانهای تخصصی توانبخشی، PRP، تزریقات مفصلی یا سایر روشهای کمتهاجمی استفاده شود.
آیا همه بیماران آرتروز زانو نیاز به تعویض مفصل دارند؟
خیر. بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو با درمانهای غیرجراحی میتوانند درد و محدودیت حرکتی خود را کنترل کنند و نیازی به جراحی نداشته باشند. روشهایی مانند کاهش فشار روی مفصل، ورزش درمانی، لیزر پرتوان، مگنت تراپی، تزریق ژل، PRP، طب سوزنی و درمانهای تخصصی کنترل درد میتوانند در بسیاری از بیماران کمککننده باشند. تصمیم برای جراحی تعویض مفصل معمولاً در مراحل پیشرفته و در صورت عدم پاسخ به درمانهای دیگر مطرح میشود.
جمعبندی علل، علائم و درمان آرتروز زانو
آرتروز زانو یکی از شایعترین علل درد و محدودیت حرکتی مفصل زانو است که میتواند کیفیت زندگی بیماران را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص صحیح علت درد، ارزیابی شدت آسیب غضروف و انتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد. بسیاری از بیماران با درمانهای غیرجراحی مناسب میتوانند درد کمتری داشته باشند، عملکرد بهتری پیدا کنند و روند پیشرفت بیماری را کندتر کنند.برای بررسی تخصصی زانو درد، آرتروز زانو، آب آوردن زانو و انتخاب مناسبترین روش درمانی میتوانید جهت مشاوره و نوبتدهی تماس بگیرید.
مشاوره و درمان آرتروز زانو
برای ارزیابی، مشاوره و درمان غیرجراحی آرتروز زانو و دردهای مفصل زانو میتوانید جهت دریافت نوبت مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره آرتروز زانو
آیا آرتروز زانو بدون جراحی درمان میشود؟
در بسیاری از بیماران، درمانهای غیرجراحی شامل ورزش درمانی، کاهش وزن، فیزیوتراپی، تزریقات تخصصی و روشهای کمتهاجمی میتوانند باعث کاهش درد و بهبود عملکرد زانو شوند.
آیا پیادهروی برای آرتروز زانو مضر است؟
فعالیت بدنی مناسب و کنترلشده معمولاً برای حفظ حرکت مفصل و تقویت عضلات مفید است، اما شدت و نوع فعالیت باید متناسب با شرایط بیمار انتخاب شود.
آیا پی آر پی برای آرتروز زانو موثر است؟
در برخی بیماران، پی آر پی میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کند. انتخاب روش درمان به شدت آرتروز، شرایط مفصل و ارزیابی پزشک بستگی دارد.
آیا کاهش وزن در درمان آرتروز زانو موثر است؟
کاهش وزن میتواند فشار واردشده به مفصل زانو را کمتر کند و در بسیاری از بیماران باعث کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی شود.
آیا پیادهروی برای آرتروز زانو ضرر دارد؟
پیادهروی سبک و کنترلشده معمولاً برای بسیاری از بیماران مفید است و میتواند به حفظ حرکت مفصل و تقویت عضلات کمک کند. البته شدت فعالیت باید متناسب با وضعیت بیمار تنظیم شود و در صورت درد شدید یا التهاب زیاد ممکن است نیاز به محدود کردن فعالیت باشد.
آیا آرتروز زانو قابل درمان است؟
آرتروز زانو معمولاً یک بیماری فرسایشی مزمن است، اما در بسیاری از بیماران میتوان درد، التهاب و محدودیت حرکتی را با درمان مناسب کنترل کرد و کیفیت زندگی را بهبود داد و عمر مفصل را طولانی تر کرد
بهترین درمان غیرجراحی آرتروز زانو چیست؟
نوع درمان به شدت آرتروز، سن بیمار، وزن، میزان تخریب مفصل و علائم بیمار بستگی دارد. درمانهای غیرجراحی میتوانند شامل ورزش درمانی، کنترل وزن، لیزر پرتوان، PRP، تزریق ژل، طب سوزنی، مگنت تراپی و روشهای تخصصی کنترل درد باشند.
آیا بالا رفتن از پله برای آرتروز زانو مضر است؟
بالا و پایین رفتن مکرر از پله میتواند فشار مفصل زانو را افزایش دهد و در بعضی بیماران باعث تشدید درد شود، بهخصوص زمانی که ضعف عضلات یا التهاب مفصل وجود داشته باشد.
آیا آرتروز زانو باعث نیاز قطعی به تعویض مفصل میشود؟
خیر. همه بیماران مبتلا به آرتروز زانو نیاز به تعویض مفصل ندارند. بسیاری از بیماران با درمانهای غیرجراحی مناسب، اصلاح سبک زندگی، ورزش درمانی و درمانهای تخصصی میتوانند سالها عملکرد قابل قبولی داشته باشند.
بهترین درمان غیرجراحی آرتروز زانو چیست؟
بهترین درمان برای همه بیماران یکسان نیست. انتخاب درمان به شدت آرتروز، سن بیمار، میزان آسیب غضروف، وضعیت عضلات اطراف زانو و معاینه تخصصی بستگی دارد. معمولاً ترکیبی از ورزش درمانی، کاهش وزن، درمانهای تخصصی و در برخی بیماران تزریقهای داخل مفصلی استفاده میشود.