درد مفصل ساکروایلیاک؛ علت کمردرد یک طرفه و درد لگن

چرا ممکن است MRI شما تقریباً طبیعی باشد اما درد شدیدی داشته باشید؟

درد پایین کمر همیشه به معنی دیسک کمر نیست.بسیاری از بیمارانی که با درد شدید لگن، باسن، پهلو یا حتی درد شبیه سیاتیک مراجعه می‌کنند، در واقع دچار درگیری مفصل ساکروایلیاک (Sacroiliac Joint Dysfunction) هستند؛ مشکلی که گاهی سال‌ها تشخیص داده نمی‌شود و حتی ممکن است با دیسک کمر، درد کلیه، مشکلات زنان یا درد عضلانی اشتباه گرفته شود.مفصل ساکروایلیاک در محل اتصال ستون فقرات به لگن قرار دارد و نقش بسیار مهمی در انتقال نیرو، تعادل بدن، راه رفتن، چرخش و حرکت‌های روزمره دارد. اختلال عملکرد این مفصل می‌تواند باعث دردهای شدید، کج شدن بدن، محدودیت حرکتی و کاهش جدی کیفیت زندگی شود.

چرا ممکن است MRI طبیعی باشد اما درد شما واقعی و شدید باشد؟

یکی از مهم‌ترین نکات درباره مفصل ساکروایلیاک این است که این مفصل تا حد زیادی یک مشکل عملکردی (Functional) محسوب می‌شود.وقتی MRI انجام می‌دهید:شما به صورت صاف و بدون حرکت روی تخت دراز کشیده‌ایدوزن بدن روی مفصل قرار نداردحرکات طبیعی بدن مثل خم شدن، چرخیدن یا انتقال وزن انجام نمی‌شوددر نتیجه بسیاری از اختلالات عملکردی مفصل ساکروایلیاک ممکن است در MRI معمولی دیده نشوند.بیمار معمولاً می‌گوید:«اگر MRI من خوب است، پس چرا اینقدر درد دارم؟»این سؤال کاملاً قابل درک است.واقعیت این است که در بسیاری از موارد، شدت درد بیمار با شدت یافته‌های MRI تطابق کامل ندارد.گاهی بیمار درد بسیار شدیدی دارد اما MRI فقط تغییرات خفیف نشان می‌دهد. برعکس، بعضی افراد ممکن است MRI نسبتاً بدی داشته باشند ولی درد شدیدی نداشته باشند.تشخیص درگیری مفصل ساکروایلیاک فقط با نگاه کردن به MRI انجام نمی‌شود؛ بلکه ترکیبی از:شرح حال دقیقالگوی دردمعاینه فیزیکیتست‌های اختصاصی مفصلو تجربه بالینی پزشکدر تشخیص آن نقش اساسی دارند.

درد مفصل ساکروایلیاک معمولاً چگونه است؟

درد این مفصل اغلب حالت پوزیشنال و حرکتی دارد؛ یعنی در بعضی حرکت‌ها تشدید می‌شود.بیماران معمولاً می‌گویند:هنگام بلند شدن از صندلی درد می‌گیرندموقع چرخیدن در تخت درد شدید دارندهنگام سوار یا پیاده شدن از ماشین درد ایجاد می‌شودخم و راست شدن یا bending درد را بدتر می‌کندموقع راه رفتن یا انتقال وزن احساس گیر کردن یا قفل شدن دارندبسیاری از بیماران حتی می‌گویند:«وقتی کاملاً بی‌حرکت دراز کشیده‌ام درد کمتر است، اما با حرکت دوباره شروع می‌شود.»این الگو می‌تواند به نفع درگیری مفصل ساکروایلیاک باشد و با درد کلاسیک دیسک کمر تفاوت داشته باشد

چرا این درد با دیسک کمر اشتباه گرفته می‌شود؟

درگیری مفصل ساکروایلیاک می‌تواند علائمی شبیه سیاتیک ایجاد کند.گاهی درد به باسن، پشت ران یا حتی ساق پا انتشار پیدا می‌کند و بیمار تصور می‌کند حتماً دیسک کمر دارد.از طرف دیگر:ممکن است بیمار همزمان دیسک کمر هم داشته باشدیا MRI دیسک خفیفی نشان دهد که علت اصلی درد نیست به همین دلیل بعضی بیماران:درمان دیسک انجام می‌دهند، حتی جراحی دیسک می‌شوند اما همچنان درد باقی می‌ماند چون منبع اصلی درد، مفصل ساکروایلیاک بوده است.

اهمیت تشخیص صحیح و به موقع

درگیری مفصل ساکروایلیاک به این معنا نیست که مشکل «کم‌اهمیت» یا «ساده» است. بسیاری از بیماران به اشتباه تصور می‌کنند وقتی MRI پارگی شدید دیسک یا تنگی شدید نشان نمی‌دهد، پس درد آن‌ها مسئله مهمی نیست. در حالی که اختلال عملکرد این مفصل می‌تواند باعث درد شدید، محدودیت حرکتی، تغییر الگوی راه رفتن، کج شدن بدن و فشار بیشتر روی عضلات و دیسک‌های کمر شود. تشخیص و درمان به‌موقع این مشکل می‌تواند از مزمن شدن درد و مشکلات بعدی جلوگیری کند.

چه بیماری‌هایی ممکن است با درد ساکروایلیاک اشتباه شوند؟

درد این مفصل گاهی با مشکلات دیگری اشتباه گرفته می‌شود، از جمله: دیسک کمر، سیاتیک، درد کلیه، درد پهلو، مشکلات زنان، درد باسن، اسپاسم عضلات، دردهای لگنی، بعضی بیماران بارها:سونوگرافی آزمایش کلیه بررسی‌های داخلی انجام می‌دهند، در حالی که منشأ اصلی درد، مفصل ساکروایلیاک است.

آیا درگیری مفصل ساکروایلیاک باعث کج شدن بدن می‌شود؟

بله.در بعضی بیماران، بدن برای فرار از درد دچار shift یا انحراف به یک سمت می‌شود.بیمار ممکن است:به یک طرف خم شودهنگام راه رفتن نامتقارن شودیا احساس کند یک سمت لگن «گیر کرده» است اگر این وضعیت طولانی شود، می‌تواند باعث فشار بیشتر روی عضلات، مفاصل و حتی دیسک‌های کمر شود.

این مقاله توسط دکتر مصطفی عظیمی، متخصص درمان غیرجراحی ستون فقرات و زانو تهیه شده است. برای آشنایی بیشتر با سوابق علمی، حوزه‌های درمانی و خدمات تخصصی می‌توانید صفحه درباره پزشک را مطالعه کنید.

تشخیص صحیح مفصل ساکروایلیاک چرا اهمیت دارد؟

تشخیص درست این مشکل می‌تواند زندگی بیمار را کاملاً تغییر دهد.بیماری که ماه‌ها یا سال‌ها:درد داشت هجواب مشخصی نگرفتهMRI تقریباً طبیعی داشته و تصور کرده مشکلش «عصبی» یا «خیالی» است ممکن است در واقع دچار اختلال عملکرد مفصل ساکروایلیاک باشد.تشخیص صحیح و درمان مناسب می‌تواند:درد را کاهش دهد عملکرد بیمار را بهتر کند کیفیت زندگی را بالا ببرد و از پیشرفت مشکلات بعدی جلوگیری کند.

درد مفصل ساکروایلیاک در کجا احساس می‌شود؟

درمان غیرجراحی مفصل ساکروایلیاک

درمان غیرجراحی مفصل ساکروایلیاک

• اصلاح اختلال عملکرد مفصل
• ورزش درمانی و تمرینات تخصصی
• تقویت عضلات مرکزی و لگن
• درمان‌های دستی و اصلاح بیومکانیک
• کنترل التهاب و اسپاسم عضلانی
• لیزر پرتوان (High Power Laser Therapy)
• مگنت‌تراپی (Magnet Therapy)
• درمان‌های فیزیوتراپی و توانبخشی هدفمند
• تزریقات تخصصی مفصل ساکروایلیاک
• رادیوفرکوئنسی (RF)
• کنترل فشارهای وارد بر لگن و ستون فقرات
• اصلاح الگوی حرکتی و راه رفتن

چه زمانی باید به درگیری مفصل ساکروایلیاک شک کرد؟

چه زمانی باید به درگیری مفصل ساکروایلیاک شک کرد؟

• درد یک‌طرفه پایین کمر یا پشت لگن
• درد هنگام بلند شدن از صندلی
• درد هنگام چرخیدن در تخت (Rolling Pain)
• درد هنگام سوار یا پیاده شدن از ماشین
• درد پوزیشنال هنگام خم و راست شدن
• احساس گیر کردن یا قفل شدن لگن
• درد هنگام انتقال وزن روی یک پا
• کج شدن یا شیفت بدن به یک سمت درد شدید با MRI نسبتاً خفیف یا تقریباً طبیعی
• دردی که با دیسک کمر کاملاً تطابق ندارد
• باقی ماندن درد بعد از درمان یا جراحی دیسک
• درد باسن یا لگن بدون سیاتیک واضح
• دردهایی که با مشکلات کلیه یا پهلو اشتباه گرفته می‌شوند
• اشاره بیمار به نقطه مشخص درد روی مفصل (Fortin Finger Sign)

📍کمردردهای مبهم و مزمن همیشه فقط دیسک نیستند.درگیری مفصل ساکروایلیاک (SI Joint) یکی از علت‌های شایع ولی کمتر شناخته‌شده‌ی درد پایین کمر، لگن و باسن است؛ مخصوصاً وقتی MRI نسبتاً طبیعی است اما درد بیمار شدید و آزاردهنده باقی مانده.برای مشاوره، ارزیابی تخصصی و رزرو نوبت از طریق لینک زیر اقدام کنید:

سوالات متداول درباره درگیری مفصل ساکروایلیاک (SI Joint)

آیا ممکن است MRI طبیعی باشد ولی درد مفصل ساکروایلیاک وجود داشته باشد؟

بله.درگیری مفصل ساکروایلیاک بسیاری مواقع یک مشکل عملکردی (Functional) است و الزاماً در MRI معمولی دیده نمی‌شود. MRI در حالت خوابیده و بدون حرکت گرفته می‌شود، در حالی که درد این مفصل معمولاً هنگام حرکت، چرخیدن، خم شدن، بلند شدن یا تغییر پوزیشن ایجاد می‌شود. به همین دلیل ممکن است بیمار درد شدید داشته باشد ولی MRI تغییر واضحی نشان ندهد.

درد مفصل ساکروایلیاک معمولاً در چه قسمت‌هایی احساس می‌شود؟

درد معمولاً در پایین کمر، کنار لگن، اطراف باسن یا پشت لگن احساس می‌شود.گاهی درد به کشاله ران، ران یا حتی پا نیز منتشر می‌شود و ممکن است با سیاتیک اشتباه گرفته شود.

چه حرکاتی درد ساکروایلیاک را بیشتر می‌کند؟

• بلند شدن از حالت نشسته
• چرخیدن در تخت
• سوار و پیاده شدن از ماشین
• خم و راست شدن
• راه رفتن طولانی
• ایستادن طولانی
• شیفت دادن وزن روی یک پا
• تغییر پوزیشن ناگهانی
• درد معمولاً پوزیشنال است و در حالت استراحت کامل کمتر می‌شود.

آیا درد ساکروایلیاک با دیسک کمر اشتباه می‌شود؟

بله، بسیار شایع است.بعضی بیماران مدت‌ها تصور می‌کنند مشکل فقط دیسک کمر است، در حالی که منبع اصلی درد مفصل ساکروایلیاک می‌باشد. حتی گاهی بیمار دیسک خود را درمان یا جراحی کرده اما درد همچنان باقی مانده است.

آیا درگیری مفصل ساکروایلیاک می‌تواند باعث درد سیاتیکی شود؟

بله.تحریک مفصل ساکروایلیاک می‌تواند باعث تحریک عصب سیاتیک و ایجاد درد تیرکشنده به باسن یا پا شود. به همین دلیل بعضی بیماران تصور می‌کنند فقط دچار سیاتیک یا تنگی کانال نخاع هستند