درد قسمت بیرونی آرنج یکی از شایعترین علتهای مراجعه بیماران به کلینیکهای طب ورزشی و توانبخشی است. بسیاری از بیماران با شکایت درد هنگام بلند کردن اجسام، گرفتن لیوان، باز کردن در، حمل خرید یا کار با ابزارهای دستی مراجعه میکنند و تصور میکنند دچار آرتروز آرنج یا آسیب مفصلی شدهاند. در حالی که یکی از شایعترین علتهای این درد، تنیس البو یا آرنج تنیسبازان است.با وجود نام این بیماری، بیشتر بیماران مبتلا به تنیس البو هرگز تنیس بازی نکردهاند. این مشکل در خانمهای خانهدار، افرادی که کارهای نظافتی انجام میدهند، باغبانها، نجاران، مکانیکها، کارگران فنی و حتی ورزشکاران بدنسازی بسیار بیشتر از تنیسبازان دیده میشود.خبر خوب این است که بیشتر بیماران با تشخیص صحیح، اصلاح فعالیتها، ورزش درمانی و توانبخشی تخصصی بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا میکنند.
تنیس البو چیست؟
تنیس البو یا اپیکندیلیت خارجی آرنج، نوعی آسیب ناشی از استفاده بیش از حد از تاندونها و عضلات قسمت خارجی ساعد است. این عضلات هنگام گرفتن اجسام، بلند کردن وسایل، چرخاندن دستگیره، استفاده از ابزارها و بسیاری از فعالیتهای روزمره فعال میشوند.برخلاف تصور رایج، امروزه مشخص شده است که در بسیاری از بیماران مشکل اصلی فقط التهاب نیست، بلکه تغییرات تدریجی و فرسودگی تاندون نیز در ایجاد علائم نقش دارد. به همین دلیل درمان صرفاً محدود به مصرف داروهای ضدالتهاب نیست و معمولاً به یک برنامه کامل توانبخشی نیاز است.
علائم تنیس البو چیست؟
شایعترین علائم عبارتاند از:
- درد در قسمت بیرونی آرنج
- درد هنگام بلند کردن اجسام حتی سبک
- درد هنگام گرفتن لیوان یا بطری
- درد هنگام باز کردن در
- درد هنگام کار با پیچگوشتی، چکش یا ابزارهای دستی
- درد هنگام تمرینات بدنسازی
- کاهش قدرت گرفتن اجسام
- خستگی و درد ساعد پس از فعالیت
بعضی بیماران میگویند:«وقتی چیزی را از زمین بلند میکنم درد میگیرد.» یا «هنگام گرفتن دست کسی برای سلام کردن درد تیر میکشد.»
این شکایتها برای تنیس البو بسیار تیپیک هستند.-
چه افرادی بیشتر در معرض تنیس البو هستند؟
این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشود که به طور مکرر از عضلات ساعد استفاده میکنند:
- خانمهای خانهدار
- باغبانها
- نقاشان ساختمان
- نجاران
- مکانیکها و تاسیسات
- تکنسین ها و کارگران فنی
- ورزشکاران از جمله بدنسازی
- تنیسبازان و راکتاسپرتها
انجام حرکات تکراری دست و مچ در طول زمان میتواند باعث ایجاد این آسیب شود.
آیا هر درد بیرون آرنج تنیس البو است؟
خیر.این یکی از مهمترین نکاتی است که در معاینه باید بررسی شود.گاهی درد دقیقاً در قسمت بیرونی آرنج احساس میشود اما منشأ اصلی آن جای دیگری است. برای مثال:
- مشکلات دیسک گردن
- دردهای منتشر شونده از عضلات گردن به صورت شایعتر و یا عضلات شانه و بین کتف با احتمال کمتر
- گیر افتادن عصب رادیال
- برخی مشکلات عصبی اندام فوقانی
به همین دلیل در ارزیابی بیمار، تنها محل درد اهمیت ندارد. پزشک معمولاً از گردن تا انگشتان دست را بررسی میکند تا منشأ اصلی علائم مشخص شود. در بعضی بیماران با فشار روی نقطه مشخصی در قسمت خارجی آرنج، همان درد آشنای بیمار بازتولید میشود. این یافته ارزش زیادی در تشخیص دارد و معمولاً با مقایسه دو سمت، تفاوت آرنج سالم و دردناک بهتر مشخص میشود.
تشخيص تنیس البو چگونه انجام می شود؟
پزشک معمولاً با شرح حال و معاینه بالینی میتواند تنيس البو را تشخیص دهد. در بسیاری از بیماران درد با فشار رویبرجستگی استخوانی قسمت بیرونی آرنج باز تولید می شود وهمین موضوع سرنخ مهمی برای تشخیص است. در معاینه معمولاً قدرت عضلات دامنه حرکتی آرنج، وضعیت گردن شانه و اعصاب اندام فوقانی نیز بررسی میشود تا علت اصلی دردمشخص شود.پزشکان با تجربه معمولاً هر دو آرنج را با هم مقایسه می کنند. این کار کمک میکند تفاوت بین سمت سالم و سمت درگیر بهتر مشخص شود و بیمار نیز محل اصلی درد را بهتر درک کند.
آیا برای تشخیص تنیس البو به MRI نیاز است؟
در بسیاری از موارد خیرتشخيص تنیس البو معمولاً بر اساس شرح حال و معاینه انجام میشود و در اکثر بیماران نیازی به MRI وجود ندارد.با این حال در برخی شرایط ممكن است پزشک درخواست :سونوگرافی یا ام آر آی بدهد
- دردهای طول کشیده و مقاوم به درمان
- شک به پارگی تاندون
- وجود علائم عصبی غیر معمول
- احتمال وجود بیماریهای دیگر در ناحیه آرنج
- مواردی که پاسخ مناسبی به درمان های اولیه نداده اند
هدف از تصویربرداری کمک به تكميل تشخيص است، نه جایگزین کردن معاینه و ارزیابی بالینی
درمان تنیس البو چگونه انجام می شود؟
درمان به شدت علائم مدت زمان بیماری، نوع فعالیت بیمار و یافته های معاینه بستگی دارد.خوشبختانه بیشتر بیماران بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا می کنند و ترکیبی از اصلاح فعالیت ها توانبخشی و درمان های حمایتی می تواند نتایج بسیار خوبی ایجاد کند.هدف درمان فقط کاهش درد نیست؛ بلکه بازگرداندن عملکرد طبیعی دست و جلوگیری از عود مجدد علائم نیز اهمیت زیادی دارد.
اصلاح فعالیت های روزمره
در اولین مرحله معمولاً فعالیت هایی که باعث تشدید درد می شوند شناسایی و اصلاح می شوند.برای مثال
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین
- استفاده طولانی از ابزارهای دستی
- حرکات تکراری مچ دست
- تمرینات نامناسب بدنسازی
- فعالیتهای سنگین خانگی
کاهش موقت این فشارها فرصت ترمیم به بافت های آسیب دیده می دهد
توانبخشی تخصصی و ورزش درمانی
ورزش درمانی یکی از مهم ترین بخشهای درمان تنيس البواست.تمرینات مناسب میتوانند
- درد را کاهش دهند
- قدرت عضلات ساعد را افزایش دهند
- عملکرد دست را بهبود دهند
- احتمال عود مجدد را کمتر کنند
برنامه تمرینی باید متناسب با شرایط هر بیمار طراحی شود و معمولاً به مرور زمان از حرکات ساده تر به تمرینات قدرتی ترپیش می رود
بريس تنیس البو
بريس تنيس البو در برخی بیماران میتواند باعث کاهش فشار وارد شده به تاندون های آسیب دیده شود.نکته مهم این است که بریس روی خود برجستگی استخوانی آرنج بسته نمی شود. معمولاً چند سانتی متر پایین تر از آرنج قرار میگیرد تا بخشی از نیرو از محل آسیب دیده دور شود.بستن بريس روی چین آرنج یا روی محل درد معمولاً اثر درمانی مطلوبی ایجاد نمی کند.
لیزر پرتوان، مگنت و طب سوزنی در تنیس البو
در بیمارانی که درد قابل توجه دارند یا علائم آنها مدت طولانی ادامه پیدا کرده است، ممکن است از روشهای تکمیلی توانبخشی استفاده شود. لیزر پرتوان، مگنتتراپی، طب سوزنی و الکتروآکوپانچر از جمله روشهایی هستند که میتوانند در کاهش درد، بهبود عملکرد و تسریع روند بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره کمک کنند. انتخاب این روشها به شدت علائم، مدت بیماری و شرایط هر بیمار بستگی دارد و معمولاً در کنار ورزش درمانی و اصلاح فعالیتها استفاده میشوند.
درای نیدلینگ (Dry Needling) و آزادسازی عضلات
در برخی بیماران علاوه بر محل اتصال تاندون، خود عضلات ساعد نیز دچار گرفتگی، نقاط ماشهای تریگرپوینت یا حساسیت دردناک میشوند. در این شرایط ممکن است از درای نیدلینگ یا تکنیکهای آزادسازی عضلانی استفاده شود. هدف از این روشها کاهش اسپاسم عضلات، بهبود عملکرد عضلانی و کمک به کاهش درد است. بسیاری از بیماران زمانی بهترین نتیجه را میگیرند که درمان تاندون و عضله به صورت همزمان انجام شود.
تزریق کورتیکواستیروئید در تنیس البو
تزریق کورتیکواستروئید یا کورتون در بعضی بیماران میتواند باعث کاهش سریع درد و التهاب شود و شرایط را برای شروع مؤثرتر توانبخشی فراهم کند. برخلاف تصور رایج، این تزریقها معمولاً به صورت محدود و با اندیکاسیون مشخص انجام میشوند و قرار نیست به طور مداوم تکرار شوند. به همین دلیل نگرانی بسیاری از بیماران درباره عوارض مصرف طولانیمدت کورتون معمولاً در این شرایط مطرح نیست. تصمیمگیری درباره تزریق باید پس از معاینه و ارزیابی کامل بیمار انجام شود.
PRP و اوزون درمانی در تنیس البو
در برخی بیماران که علائم طولانیمدت دارند یا به درمانهای اولیه پاسخ کافی ندادهاند، ممکن است روشهایی مانند پی آر پی یا اوزون درمانی مطرح شوند. انتخاب این روشها به مدت بیماری، شدت آسیب، معاینه بالینی و پاسخ به درمانهای قبلی بستگی دارد. هیچ روش واحدی برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب درمان باید متناسب با شرایط هر فرد انجام شود.
چه زمانی جراحی برای تنیس البو مطرح میشود؟
خوشبختانه بیشتر بیماران مبتلا به تنیس البو بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا میکنند. جراحی معمولاً آخرین گزینه درمانی محسوب میشود و تنها در مواردی مطرح میشود که درد برای مدت طولانی ادامه داشته باشد و بیمار با وجود انجام درمانهای غیرجراحی مناسب همچنان محدودیت قابل توجه در فعالیتهای روزمره داشته باشد. هدف اصلی درمان، کاهش درد، بهبود عملکرد دست و بازگرداندن بیمار به فعالیتهای عادی بدون نیاز به اقدامات تهاجمی است.
درمان تنیس البو در کلینیک دکتر مصطفی عظیمی
درمان تنیس البو فقط به محل درد محدود نمیشود. بسیاری از بیماران با درد قسمت خارجی آرنج مراجعه میکنند، اما منشأ درد همیشه خود آرنج نیست. گاهی مشکلات گردن، دردهای منتشرشونده عضلانی، گیر افتادن اعصاب محیطی یا سایر اختلالات اسکلتی-عضلانی میتوانند علائمی مشابه ایجاد کنند.به همین دلیل، ارزیابی دقیق از گردن تا انگشتان دست، بررسی مسیر انتشار درد، معاینه عضلات، تاندونها و اعصاب و تعیین منشأ اصلی علائم اهمیت زیادی دارد.
در کلینیک دکتر مصطفی عظیمی، درمان بر اساس تشخیص دقیق و شرایط هر بیمار طراحی میشود و ممکن است شامل ورزش درمانی، توانبخشی تخصصی، لیزر پرتوان، مگنتتراپی، طب سوزنی، الکتروآکوپانچر، بریس تنیس البو و در صورت نیاز روشهای تزریقی باشد.هدف اصلی، کاهش درد، بهبود عملکرد دست و بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره، شغلی و ورزشی است.
سوالات متداول درباره آرنج تنیس بازان
آیا هر درد بیرون آرنج به معنی تنیس البو است؟
خیر. اگرچه تنیس البو یکی از شایعترین علتهای درد قسمت بیرونی آرنج است، اما همیشه علت درد همین نیست. مشکلات دیسک گردن، دردهای منتشرشونده از عضلات گردن و شانه، گیر افتادن عصب رادیال و برخی بیماریهای عصبی نیز میتوانند علائمی شبیه تنیس البو ایجاد کنند. به همین دلیل معاینه دقیق و بررسی مسیر درد اهمیت زیادی دارد.
آیا برای تشخیص تنیس البو به MRI نیاز دارم؟
در بسیاری از بیماران خیر. تشخیص تنیس البو معمولاً با شرح حال و معاینه انجام میشود. ام آر آی یا سونوگرافی بیشتر در مواردی درخواست میشوند که درد طولانیمدت باشد، احتمال آسیبهای دیگر مطرح باشد یا پاسخ مناسبی به درمانهای اولیه دیده نشود.
بهترین درمان تنیس البو چیست؟
یک درمان واحد برای همه بیماران وجود ندارد. درمان معمولاً شامل اصلاح فعالیتها، ورزش درمانی، توانبخشی تخصصی، بریس تنیس البو و در برخی موارد روشهایی مانند لیزر، طب سوزنی یا تزریقات است. انتخاب بهترین روش به شدت علائم و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
آیا تنیس البو بدون جراحی خوب میشود؟
بله. بیشتر بیماران مبتلا به تنیس البو بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا میکنند. تشخیص صحیح، کاهش فشار روی تاندون، ورزش درمانی و پیگیری مناسب معمولاً نتایج بسیار خوبی ایجاد میکند.
بریس تنیس البو را کجا باید بست؟
بریس تنیس البو معمولاً روی خود برجستگی استخوانی آرنج بسته نمیشود. این بریس چند سانتیمتر پایینتر از آرنج قرار میگیرد تا فشار از روی محل آسیبدیده برداشته شود. بستن بریس روی محل درد یا روی چین آرنج معمولاً اثر مطلوبی ندارد.
آیا تزریق کورتون برای تنیس البو خطرناک است؟
تزریق کورتون در بعضی بیماران میتواند باعث کاهش سریع درد و کمک به شروع بهتر توانبخشی شود. این تزریقها معمولاً به صورت محدود و با تشخیص پزشک انجام میشوند و با مصرف طولانیمدت کورتون که ممکن است عوارض بیشتری داشته باشد تفاوت دارند.
تنیس البو چقدر طول میکشد خوب شود؟
مدت بهبود در افراد مختلف متفاوت است و به شدت آسیب، مدت زمان علائم و نوع درمان بستگی دارد. بسیاری از بیماران طی چند هفته تا چند ماه بهبود قابل توجهی پیدا میکنند، بهخصوص اگر درمان و اصلاح فعالیتها را بهطور منظم دنبال کنند.
آیا بدنسازی میتواند باعث تنیس البو شود؟
بله. برخی حرکات بدنسازی، بهویژه تمریناتی که فشار زیادی به عضلات ساعد و مچ وارد میکنند، میتوانند باعث تحریک یا تشدید تنیس البو شوند. رعایت تکنیک صحیح، انتخاب وزنه مناسب و اصلاح برنامه تمرینی اهمیت زیادی دارد.
آیا هر درد بیرون آرنج تنیس البو است؟
خیر. یکی از مهمترین نکاتی که در معاینه باید بررسی شود این است که آیا منشأ اصلی درد واقعاً از تاندونهای خارجی آرنج است یا خیر. گاهی بیمار درد را در قسمت بیرونی آرنج احساس میکند اما منشأ اصلی مشکل جای دیگری است.برای مثال، برخی مشکلات گردن و دیسک گردن میتوانند درد را به سمت شانه، بازو و آرنج منتشر کنند. در بعضی موارد نیز گیر افتادن عصب رادیال یا سایر مشکلات عصبی اندام فوقانی میتواند علائمی شبیه تنیس البو ایجاد کند. به همین دلیل صرفاً محل درد برای تشخیص کافی نیست و معاینه کامل از گردن تا انگشتان دست اهمیت زیادی دارد.در تنیس البوی واقعی معمولاً با فشار روی قسمت خارجی آرنج، درد بیمار به طور واضح بازتولید میشود و حرکات خاص مچ و ساعد نیز علائم را تشدید میکنند.
آیا برای درمان تنیس البو همیشه نیاز به تزریق یا جراحی وجود دارد؟
خیر. بخش قابل توجهی از بیماران با تشخیص صحیح، اصلاح فعالیتهای روزمره، استفاده مناسب از بریس، ورزشدرمانی و توانبخشی تخصصی بهبود پیدا میکنند.تزریقهایی مانند کورتیکواستروئید، اوزون تراپی یا پی آر پی در برخی بیماران و در شرایط خاص میتوانند به روند درمان کمک کنند، اما معمولاً اولین و تنها درمان محسوب نمیشوند. انتخاب نوع درمان به شدت علائم، مدت زمان درد، میزان آسیب تاندون و شرایط هر بیمار بستگی دارد.جراحی نیز معمولاً آخرین گزینه درمانی است و تنها در تعداد محدودی از بیماران که پس از ماهها درمان اصولی همچنان درد و محدودیت عملکرد قابل توجه دارند مطرح میشود. به همین دلیل ارزیابی دقیق و انتخاب درمان متناسب با شرایط هر بیمار اهمیت زیادی دارد.